Ouderlijk gezag of voogdij?

Een minderjarig kind staat altijd onder gezag van een of meer volwassenen.  Wat houdt gezag over een kind in? Hoe komt gezag tot stand? En wat is het verschil tussen ouderlijk gezag en voogdij?

Wat is gezag?

Degene die het gezag over een minderjarig kind heeft, is de wettelijk vertegenwoordiger van dat kind. Hij is bevoegd beslissingen te nemen die het kind aangaan (bijvoorbeeld over medische zaken of school gerelateerde zaken) en hij is aansprakelijk voor onrechtmatig handelen van het kind (in elk geval tot het kind 14 jaar is).

Soorten gezag

Er bestaan twee vormen van gezag:

  • Ouderlijk gezag. Dit wordt uitgeoefend door de ouders gezamenlijk of door één ouder. Ook het gezag dat wordt uitgeoefend door de ander tezamen met een ander dan de ouder wordt aangemerkt als ouderlijk gezag.
  • Voogdij. Deze vorm van gezag wordt uitgeoefend door een ander dan de ouder van het kind en deze persoon oefent het gezag uit indien de ouders dat niet meer kunnen. Voogdij kan worden uitgeoefend door één voogd, door twee voogden gezamenlijk of door een instelling. Ouders kunnen dus geen voogdij hebben over hun kinderen, dat heet ouderlijk gezag.

Hoe ontstaat gezag?

Ontstaan ouderlijk gezag

Ouderlijk gezag kan op verschillende manieren ontstaan. Er wordt onderscheid gemaakt tussen gehuwde en ongehuwde ouders, waarbij een geregistreerd partnerschap (GP) gelijk wordt gesteld aan een huwelijk.

  • Huwelijk/GP:Ten tijde van de geboorte zijn de ouders getrouwd of hebben zij een geregistreerd partnerschap. In dit geval hebben de ouders automatisch gezamenlijk het gezag. Dit geldt ook indien de echtgenoot van de vrouw die het kind krijgt niet de biologische ouder van het kind is (bijv. in geval van een andere verwekker of duomoederschap). In zijn algemeenheid geldt dus dat degene die getrouwd is met de vrouw die het kind baart, automatisch het gezag krijgt;
    • Note: ook na echtscheiding blijft in beginsel het gezamenlijk gezag bestaan.
  • Ongehuwd:Ten tijde van de geboorte zijn de ouders niet getrouwd en hebben geen geregistreerd partnerschap. In dat geval is enkel de moeder die het kind baart automatisch met het gezag belast. Gezamenlijk gezag kan dan op de volgende manieren ontstaan:
  1. De ouders trouwen of sluiten een geregistreerd partnerschap
  2. De ouders doen samen een verzoek om in het gezagsregister te laten aantekenen dat zij beiden met het gezag belast zijn over het kind. Klik hier.
  3. Indien de moeder tegen het vestigen van gezamenlijk gezag is, kan de vader een verzoek aan de rechtbank doen om hem (mede) met het gezag te belasten.

Let op: gezag ontstaat dus niet door een kind te erkennen. Voor het vestigen van gezamenlijk gezag, moet een extra handeling worden verricht.

Note: ook het gezag dat door een van de ouders tezamen met een ander, die niet de ouder is, wordt uitgeoefend, wordt gezamenlijk ouderlijkgezag genoemd. Dit gezag kan ontstaan indien de ouder die het gezag heeft en de ander een gemeenschappelijk verzoek doen aan de rechtbank om hen met het gezamenlijk gezag over het kind te belasten. In dit geval gelden nadere eisen om tot toewijzing van het gezamenlijk gezag te kunnen overgaan. Het reikt voor dit artikel te ver deze voorwaarden hier uiteen te zetten. Informeer daarom bij ons indien u een vraag heeft op dit gebied.

Steeds meer ouders zijn niet getrouwd bij de geboorte van hun kind (bron: CBS)

Ontstaan voogdij 

Voogdij ontstaat wanneer de ouders niet (meer) in staat zijn het gezag over het kind uit te oefenen, bijvoorbeeld indien zij zijn overleden. Voogdij in geval van overlijden kan op verschillende manieren ontstaan:

  • Door een bepaling uit het testament van de ouder die het gezag uitoefende voor zijn/haar overlijden;
  • Door een aantekening in het gezagsregister, waaruit blijkt wie de ouder(s) aanwijzen als voogd in geval van hun overlijden;
  • Door een beslissing van de rechter, bijvoorbeeld indien de ouders in een testament of in het gezagsregister niemand als voogd hebben aangewezen voor het geval zij overlijden;
  • Indien de ouder van het kind voor zijn overlijden samen met zijn partner (niet zijnde de ouder) het gezag uitoefende, en de ouder overlijdt, wordt zijn partner automatisch voogd.

Behalve in geval van overlijden van de ouder, kan voogdij ook ontstaan indien de rechtbank het gezag van de ouders beëindigt en het gezag aan een voogd toekent, bijvoorbeeld aan een zogenaamde gecertificeerde instellingof aan een pleegouder. Let op! Indien sprake is van een onder toezicht stelling (OTS) behouden de ouders het gezag.

Conclusie

Ondanks dat de termen ouderlijk gezag en voogdij vaak afwisselend worden gebruikt, zijn dit twee verschillende vormen van gezag. Ze kennen bovendien verschillende wijzen van totstandkoming en worden ze uitgeoefend door verschillende personen. Het leerstuk van gezag omvat echter veel regels en uitzonderingen. Neem daarom contact op voor een advies op maat.

Wilt u meer weten?

Vraag het onze professionals.

mr. G.L. Brokking – van Alphen, Advocaat.

Neem contact op
 

mr. E.J.A. Cuijten, Advocaat.

Neem contact op
 

Meer weten over alimentatie?

Op onderstaande website(s) kunt u terecht over meer informatie over dit onderwerp.

 

www.nibud.nl

www.lbio.nl